Czy długi się dziedziczy? Długi po zmarłym i odrzucenie spadku

Opracowanie: dobra-pozyczka.pl · Stan na listopad 2026 r. · Sprawdzono 31 października 2026 r.

Czy długi się dziedziczy? Długi przechodzą na spadkobierców, 6 miesięcy na przyjęcie albo odrzucenie spadku, brak oświadczenia oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza
Stan na listopad 2026 r. Źródło: Kodeks cywilny, Dz.U. z 2026 r. poz. 795, art. 922 § 1 i art. 1015, odczyt 31 października 2026 r.

Zmarł ktoś bliski i przychodzą listy w sprawie jego pożyczki albo kredytu? Pierwsza myśl: czy teraz Ty musisz to spłacić? Długi rzeczywiście przechodzą na spadkobierców, ale prawo daje Ci wybór i czas na decyzję. Poniżej: co dziedziczysz, ile masz czasu, ile to kosztuje i co zrobić krok po kroku.

Krótka odpowiedź:

  • Tak, długi się dziedziczy. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców z chwilą jego śmierci (art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego).
  • Masz trzy możliwości: przyjąć spadek wprost, przyjąć go z ograniczeniem odpowiedzialności do wartości spadku (dobrodziejstwo inwentarza) albo spadek odrzucić (art. 1012 k.c.).
  • Masz na to 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się, że jesteś spadkobiercą (art. 1015 § 1 k.c.).
  • Jeśli nic nie zrobisz, przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza – nie odrzucasz go (art. 1015 § 2 k.c.).

Które długi przechodzą na spadkobierców

Na spadkobierców przechodzą wszystkie długi majątkowe zmarłego, także pożyczki, kredyty, raty i zadłużenie na karcie. Do długów spadkowych należą też m.in. koszty pogrzebu w zakresie, w jakim odpowiada on zwyczajom przyjętym w danym środowisku, oraz koszty postępowania spadkowego (art. 922 § 3 k.c.).

Nie dziedziczysz tylko praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego (art. 922 § 2 k.c.).

To nie jest rzadka sprawa. W 2025 r. notariusze przyjęli 251 672 oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku – wobec 267 364 w 2024 r. – i sporządzili 171 320 aktów poświadczenia dziedziczenia. Oświadczeń złożonych w sądach te liczby nie obejmują. Dla skali: we wrześniu 2026 r. średnia pożyczka gotówkowa do 60 dni udzielona przez instytucje pożyczkowe wyniosła 3 142 zł, a powyżej 60 dni – 6 151 zł (dane BIK).

Źródła: Ministerstwo Sprawiedliwości, baza statystyczna, akty notarialne (dane do 2025 r.) i akty poświadczenia dziedziczenia (dane do 2025 r.), odczyt 31 października 2026 r.; BIK, Newsletter pożyczkowy (dane za wrzesień 2026 r.), PDF, s. 1, 28 października 2026 r.

Jeśli spadkobierców jest kilku, do działu spadku odpowiadają za długi solidarnie, czyli wierzyciel może żądać całości od każdego z nich. Po dziale spadku każdy odpowiada według wielkości swojego udziału (art. 1034 k.c.).

Trzy możliwości i to, do jakiej kwoty odpowiadasz

To, ile zapłacisz z własnej kieszeni, zależy od tego, który z trzech wariantów wybierzesz. Kodeks daje Ci przyjęcie proste, przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza albo odrzucenie spadku (art. 1012 k.c.).

Przykład: zmarły zostawił samochód i oszczędności warte razem 20 000 zł oraz pożyczki i kredyt na 35 000 zł. Jesteś jedynym spadkobiercą.

Spadek wart 20 000 zł i długi 35 000 zł – co oznacza każdy wariant
WariantCo dziedziczyszDo jakiej kwoty odpowiadasz za długi
Przyjęcie proste (art. 1031 § 1 k.c.)majątek wart 20 000 zł i długi 35 000 złbez ograniczenia – brakujące 15 000 zł spłacasz z własnego majątku
Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1031 § 2 k.c.)majątek wart 20 000 zł i długi 35 000 złdo 20 000 zł, czyli do wartości majątku spadkowego z wykazu albo spisu inwentarza
Odrzucenie spadku (art. 1020 k.c.)nicnie odpowiadasz, ale spadek przechodzi na kolejne osoby, np. Twoje dzieci

Przyjęcie proste ma sens, gdy masz pewność, że majątek wyraźnie przewyższa długi. Dobrodziejstwo inwentarza chroni przed nieznanymi długami, a odrzucenie – gdy długi są większe niż majątek.

Infografika: trzy możliwości – przyjęcie proste, przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, odrzucenie spadku – na przykładzie spadku 20 000 zł i długów 35 000 zł oraz termin 6 miesięcy z art. 1015 k.c.
Stan na listopad 2026 r. Źródło: Kodeks cywilny, Dz.U. z 2026 r. poz. 795, art. 1015, art. 1020 i art. 1031, odczyt 31 października 2026 r.

Termin 6 miesięcy – od kiedy liczyć i co, gdy go przegapisz

Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku możesz złożyć w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swego powołania do spadku (art. 1015 § 1 k.c.). Najczęściej jest to dzień, w którym dowiedziałeś się o śmierci bliskiej osoby, albo dzień, w którym dowiedziałeś się, że ktoś przed Tobą odrzucił spadek.

  • Wniosek do sądu wystarczy. Termin zachowasz, jeśli przed jego upływem złożysz w sądzie wniosek o odebranie oświadczenia (art. 1015 § 11 k.c.).
  • Zgoda sądu wstrzymuje termin. Gdy oświadczenie wymaga zezwolenia sądu, np. w imieniu dziecka, bieg terminu jest zawieszony na czas tego postępowania (art. 1015 § 12 k.c.).
  • Brak oświadczenia to nie odrzucenie. Jeśli w terminie nic nie zrobisz, przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 k.c.). Za długi odpowiadasz wtedy do wartości spadku, więc nadal możesz musieć płacić.

Jeśli ktoś zmarł przed 18 października 2015 r., obowiązują dawne zasady (art. 6 ustawy z 20 marca 2015 r., Dz.U. z 2015 r. poz. 539): brak oświadczenia oznaczał co do zasady przyjęcie proste, a przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza tylko u osób niemających pełnej zdolności do czynności prawnych, osób, co do których istniała podstawa do całkowitego ubezwłasnowolnienia, oraz osób prawnych (art. 1015 § 2 k.c. w tekście jednolitym Dz.U. z 2014 r. poz. 121).

Odrzucenie spadku – gdzie, jak i za ile

Oświadczenie składasz u dowolnego notariusza albo w sądzie rejonowym właściwym dla miejsca Twojego zamieszkania lub pobytu (art. 640 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Możesz je złożyć ustnie albo na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 1018 § 3 k.c.).

  • Oświadczenia nie można złożyć pod warunkiem ani odwołać (art. 1018 § 1 i § 2 k.c.).
  • Podajesz w nim m.in. dane zmarłego, tytuł powołania do spadku oraz znanych Ci spadkobierców i testamenty (art. 641 § 1 i § 2 k.p.c.).
Ile kosztuje oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku – stan na listopad 2026 r.
GdzieKosztPodstawa
Notariusz – oświadczenie złożone do 4 listopada 2026 r.maksymalnie 50 zł plus VAT, wypisy płatne osobno§ 8 pkt 9 rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1566)
Notariusz – oświadczenie złożone od 5 listopada 2026 r.maksymalnie 100 zł plus VAT, wypisy płatne osobno§ 8 pkt 9 tego rozporządzenia w brzmieniu nadanym przez § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia zmieniającego (Dz.U. z 2026 r. poz. 1370)
Sąd – wniosek o odebranie oświadczeniaopłata stała 100 złart. 49 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1228)

Stawka notarialna to kwota maksymalna, a opłaty za wypisy określa § 12 rozporządzenia. Rozporządzenie zmieniające ogłoszono 21 października 2026 r. Jeśli spadek odrzuca kilka osób, w sądzie każdy wniosek jest opłacany osobno, nawet w jednym piśmie (art. 49 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

Odrzucenie spadku przechodzi na dzieci i dalszą rodzinę

Kto odrzuca spadek, jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 k.c.), więc spadek – razem z długami – trafia do kolejnych osób, najczęściej do jego dzieci. Żeby uchronić całą rodzinę, oświadczenia muszą złożyć wszyscy kolejni spadkobiercy, każdy w swoim terminie.

Składaj oświadczenie dopiero wtedy, gdy wiesz, że ktoś przed Tobą odrzucił spadek. Termin z art. 1015 § 1 k.c. liczy się od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swego powołania, a oświadczenie o odrzuceniu spadku złożone, zanim ten termin zaczął biec, jest bezskuteczne (uchwała Sądu Najwyższego z 19 października 2018 r., III CZP 36/18).

Odrzucenie w imieniu dziecka zwykle wymaga zgody sądu opiekuńczego (art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), a w toku sprawy o stwierdzenie nabycia spadku – sądu spadku (art. 6401 k.p.c.). Zgoda sądu nie jest potrzebna, gdy spełnione są łącznie trzy warunki (art. 101 § 4 k.r.o.):

  1. dziecko jest powołane do spadku dlatego, że wcześniej spadek odrzucił jego rodzic;
  2. rodzic odrzuca spadek w imieniu dziecka za zgodą drugiego rodzica, który też ma w tym zakresie władzę rodzicielską, albo oboje robią to wspólnie;
  3. spadek odrzucają też inni zstępni rodziców tego dziecka, np. jego rodzeństwo.

Gdy rodzice się nie porozumieją, potrzebna jest zgoda sądu. Rodzic składa też oświadczenia m.in. o władzy rodzicielskiej i zgodzie drugiego rodzica (art. 641 § 31 k.p.c.).

Jeśli odrzucisz spadek z pokrzywdzeniem Twoich własnych wierzycieli, mogą oni żądać uznania odrzucenia za bezskuteczne wobec nich (art. 1024 k.c.).

Dobrodziejstwo inwentarza wymaga uczciwego wykazu

Ograniczenie odpowiedzialności działa do wartości majątku spadkowego ustalonej w wykazie albo spisie inwentarza (art. 1031 § 2 k.c.).

  • Wykaz inwentarza składasz sam – w sądzie albo przed notariuszem. Wpisujesz w nim z należytą starannością majątek zmarłego i jego długi, z wartościami z dnia śmierci (art. 10311 § 1 i § 3 k.c.).
  • Spis inwentarza sporządza komornik na podstawie postanowienia sądu, wydanego na wniosek m.in. spadkobiercy (art. 637 § 1 k.p.c.). Opłata od wniosku w sądzie wynosi 100 zł (art. 49 ust. 1 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

Uczciwość jest tu warunkiem. Ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeśli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie albo nie podał do spisu przedmiotów należących do spadku albo podstępnie wpisał nieistniejące długi (art. 1031 § 2 k.c.).

Kredyt i pożyczka po śmierci – ubezpieczenie, poręczyciel, współkredytobiorca

Śmierć kredytobiorcy nie kasuje kredytu ani pożyczki – dług wchodzi do spadku. Zanim zdecydujesz, sprawdź trzy rzeczy.

  • Ubezpieczenie. Niektóre umowy kredytu i pożyczki mają ubezpieczenie na wypadek śmierci. Czy jest, co obejmuje i jak zgłosić szkodę, sprawdź w umowie i warunkach ubezpieczenia.
  • Poręczyciel. Po śmierci dłużnika poręczyciel nie może powoływać się na ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy wynikające z prawa spadkowego (art. 883 § 3 k.c.). Jeśli poręczyłeś pożyczkę zmarłego, odrzucenie spadku przez rodzinę nie zwalnia Cię z poręczenia.
  • Współkredytobiorca. Kto podpisał umowę razem ze zmarłym, sam jest stroną umowy i dalej odpowiada na jej zasadach – sprawdź je w umowie.

Projekt zmian w prawie spadkowym – to jeszcze nie obowiązuje

To projekt, a nie obowiązujące prawo. Dziś obowiązuje art. 1015 k.c. w brzmieniu z Dz.U. z 2026 r. poz. 795.

  • Co to jest: projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego, przygotowany w Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego przy Ministrze Sprawiedliwości. Dokument opublikowany na gov.pl ma nagłówek „Projekt z dnia 5 maja 2026 r.”.
  • Co projekt przewiduje: oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku można by złożyć od chwili otwarcia spadku, czyli od śmierci spadkodawcy, a najpóźniej w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania (nowe brzmienie art. 1015 § 1 k.c.). Odrzucenie obejmowałoby też wszystkie tytuły powołania (nowy art. 1012 § 2 k.c.).
  • Od kiedy: projekt przewiduje stosowanie tych zmian do spadków otwartych od dnia wejścia w życie ustawy, a wejście w życie po 3 miesiącach od ogłoszenia.
  • Etap według stanu z 31 października 2026 r.: w wykazie druków Sejmu nie ma takiego projektu, a w Dzienniku Ustaw nie ma takiej ustawy. Do czasu ewentualnej zmiany stosuj zasady opisane wyżej.

Źródła: projekt ustawy z 5 maja 2026 r. (gov.pl, PDF), art. 1 pkt 7 i 8, art. 4 i art. 6; uzasadnienie projektu (gov.pl, PDF); odczyt 31 października 2026 r.

Windykacja po śmierci – wezwania i terminy

Śmierć dłużnika nie kasuje pożyczki. Wierzyciel albo firma windykacyjna może wysyłać wezwania do osób, które uważa za spadkobierców. Samo wezwanie nie rozstrzyga, czy dług przeszedł na Ciebie i do jakiej kwoty odpowiadasz. Liczy się to, czy spadek przyjęłaś albo przyjąłeś, odrzuciłaś albo odrzuciłeś, czy też – wobec milczenia – przyjmujesz go z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 k.c., w brzmieniu od 18 października 2015 r.).

Na oświadczenie o przyjęciu albo odrzuceniu masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule powołania (art. 1015 § 1 k.c.). Wezwanie do zapłaty tego terminu nie skraca i nie wydłuża. Nie musisz płacić „od ręki” z własnego majątku, jeśli spadek odrzuciłeś. Przy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza odpowiadasz tylko do wartości ustalonego stanu czynnego (art. 1031 § 2 k.c.). Poproś o podstawę roszczenia i nie podpisuj ugody, zanim nie wiesz, w jakiej roli w ogóle występujesz.

Podstawa: Kodeks cywilny, t.j. Dz.U. 2026 poz. 795, art. 1015 i 1031, odczyt 13 listopada 2026 r.

Co zrobić krok po kroku po śmierci bliskiej osoby

  1. Ustal długi i majątek. Przejrzyj umowy, wyciągi bankowe i listy od wierzycieli. Zapisz, komu, ile i z jakiej umowy.
  2. Zapisz datę, od której liczysz termin. Zwykle to dzień, w którym dowiedziałeś się o śmierci, albo dzień, w którym dowiedziałeś się, że ktoś przed Tobą odrzucił spadek. Dodaj 6 miesięcy i zaplanuj wizytę u notariusza albo w sądzie z zapasem.
  3. Porównaj majątek z długami i wybierz jeden z trzech wariantów (tabela wyżej).
  4. Złóż oświadczenie u notariusza albo w sądzie rejonowym. Przy dobrodziejstwie inwentarza przygotuj też wykaz inwentarza.
  5. Zadbaj o dzieci i dalszą rodzinę. Po odrzuceniu spadku przez Ciebie oświadczenia muszą złożyć kolejni spadkobiercy, w tym Twoje dzieci.
  6. Poinformuj wierzycieli o złożonym oświadczeniu i zachowaj jego wypis.

Najczęstsze pytania

Czy długi po rodzicach się dziedziczy?

Tak, na tych samych zasadach co po każdej innej osobie. Masz 6 miesięcy na przyjęcie albo odrzucenie spadku. Jeśli go odrzucisz, pamiętaj o swoich dzieciach – spadek przechodzi na nie (art. 1020 k.c.).

Czy długi bankowe się dziedziczy?

Tak. Kredyt, pożyczka i karta kredytowa wchodzą do spadku jak każdy inny dług. Sprawdź tylko, czy umowa nie miała ubezpieczenia na wypadek śmierci.

Czy przedawnione długi się dziedziczy?

Tak, przechodzą na spadkobierców tak jak inne długi, a spadkobierca może podnieść zarzut przedawnienia tak samo jak zmarły. Więcej o samym przedawnieniu przeczytasz we wpisie Przedawnienie długu – po ilu latach.

Czy żona dziedziczy długi męża po jego śmierci?

Jeśli jest spadkobierczynią – tak, na tych samych zasadach co inni spadkobiercy. Ma 6 miesięcy na decyzję i może spadek odrzucić albo przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza.

Czy można zabezpieczyć się jeszcze za życia spadkodawcy?

Tak. Spadkobierca ustawowy może zawrzeć z przyszłym spadkodawcą umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia w formie aktu notarialnego (art. 1048 § 1 k.c.). Obejmuje ona też zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej (art. 1049 § 1 k.c.).

Podsumowanie: długi zmarłego przechodzą na spadkobierców, ale masz 6 miesięcy na wybór. Możesz przyjąć spadek wprost, przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza albo go odrzucić – a jeśli nic nie zrobisz, przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Oświadczenie u notariusza kosztuje maksymalnie 50 zł plus VAT do 4 listopada 2026 r. i maksymalnie 100 zł plus VAT od 5 listopada 2026 r., a w sądzie 100 zł. Po odrzuceniu spadku pamiętaj o dzieciach i dalszej rodzinie.

Źródła

  1. Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 795 (ISAP), obwieszczenie z 27 maja 2026 r., art. 883 § 3, art. 922, art. 1012, art. 1015, art. 1018, art. 1020, art. 1024, art. 1031, art. 10311, art. 1034, art. 1048 i art. 1049
  2. Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 468 (ISAP), obwieszczenie z 27 marca 2026 r., art. 637, art. 640, art. 6401 i art. 641
  3. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 236 (ISAP), obwieszczenie z 20 lutego 2026 r., art. 101 § 3 i § 4
  4. Rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 1566 (ISAP), § 8 pkt 9 i § 12
  5. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 13 października 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, Dz.U. z 2026 r. poz. 1370 (ISAP), § 1 pkt 2 lit. b i § 2, w życie 5 listopada 2026 r.
  6. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1228 (ISAP), obwieszczenie z 1 września 2025 r., art. 49 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz ust. 2
  7. Ustawa z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2015 r. poz. 539 (ISAP), art. 6; dawne brzmienie art. 1015 § 2 k.c.: Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. z 2014 r. poz. 121 (ISAP)
  8. Ministerstwo Sprawiedliwości, baza statystyczna – opracowania wieloletnie: pliki z liczbą aktów notarialnych i aktów poświadczenia dziedziczenia (dane do 2025 r.), odczyt 31 października 2026 r.
  9. BIK, Newsletter pożyczkowy (dane za wrzesień 2026 r.), PDF, s. 1, 28 października 2026 r.
  10. Sąd Najwyższy, uchwała z 19 października 2018 r., III CZP 36/18 (sn.pl)
  11. Projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego, wersja z 5 maja 2026 r. (gov.pl), odczyt 31 października 2026 r.

Teksty aktów odczytano 31 października 2026 r. z ELI (api.sejm.gov.pl): Dz.U. z 2026 r. poz. 795, Dz.U. z 2026 r. poz. 468, Dz.U. z 2026 r. poz. 236, Dz.U. z 2024 r. poz. 1566, Dz.U. z 2026 r. poz. 1370, Dz.U. z 2025 r. poz. 1228, Dz.U. z 2015 r. poz. 539, Dz.U. z 2014 r. poz. 121. Ustawy zmieniające ustawę o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ogłoszone po tekście jednolitym (Dz.U. z 2026 r. poz. 346, 473 i 1003) nie zmieniają art. 49.

Materiał informacyjny, nie porada prawna. Przepisy i opłaty według stanu sprawdzonego 31 października 2026 r. W sprawie konkretnego spadku, zwłaszcza gdy w grę wchodzą dzieci albo duże długi, skonsultuj się z notariuszem, adwokatem lub radcą prawnym.

PORÓWNYWARKA POŻYCZEK

Zobacz oferty pożyczek

Sprawdź parametry i całkowity koszt na stronie wybranej oferty. Moduły poniżej pochodzą od partnerów serwisu.